Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie to prawdziwa perła na mapie Polski, będąca drugim najstarszym muzeum na wolnym powietrzu w kraju. Malowniczo położony na skarpie nad Narwią i Pisą, stanowi obowiązkowy punkt dla każdego, kto pragnie zanurzyć się w autentycznej kulturze Kurpiowszczyzny. Przygotowałam dla Państwa kompleksowy przewodnik, który pomoże zaplanować idealną wizytę, uwzględniając ceny biletów, godziny otwarcia i najważniejsze atrakcje.
Skansen w Nowogrodzie praktyczny przewodnik po cenach, godzinach i kluczowych atrakcjach
- Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie, otwarty w 1927 roku, jest drugim najstarszym muzeum na wolnym powietrzu w Polsce.
- Malowniczo położony na skarpie nad Narwią i Pisą, prezentuje tradycyjne budownictwo Puszczy Zielonej.
- W sezonie turystycznym (od Niedzieli Palmowej do końca października) czynny od poniedziałku do piątku w godz. 8:00-16:00, w weekendy i święta 10:00-18:00. W poniedziałki wstęp na teren jest bezpłatny.
- Ceny biletów (2026): normalny 15 zł, ulgowy 12 zł, spacerowy 7 zł. Zwiedzanie wnętrz z przewodnikiem odbywa się o pełnych godzinach.
- Główne atrakcje to zabytkowe chałupy (np. z Baranowa z 1805 r.), wiatrak paltrak, młyn wodny, kuźnia, olejarnia oraz unikalna kolekcja uli kłodowych.
- Najważniejszym wydarzeniem cyklicznym jest Niedziela św. Rocha w sierpniu, pełna pokazów rzemiosła i występów.
Wizyta w Skansenie Kurpiowskim w Nowogrodzie to podróż w czasie, gdzie historia nie jest tylko suchą datą w podręczniku, lecz ożywa w każdym detalu. To niezwykłe miejsce, założone przez wizjonera Adama Chętnika, jest świadectwem bogatej kultury i tradycji Kurpiowszczyzny. Malowniczo usytuowany na wysokiej skarpie nad rzeką Narew, zaprasza do odkrycia autentycznego dziedzictwa regionu, które z pewnością zachwyci każdego poszukiwacza unikalnych doświadczeń.
Historia Skansenu Kurpiowskiego im. Adama Chętnika jest równie fascynująca, co jego eksponaty. Wszystko zaczęło się od pasji etnografa Adama Chętnika i jego żony Zofii z Klukowskich, którzy 19 czerwca 1927 roku otworzyli muzeum, dając początek drugiemu najstarszemu skansenowi w Polsce. Niestety, tragiczny okres II wojny światowej przyniósł niemal całkowite zniszczenie obiektu. Na szczęście, dzięki determinacji i zaangażowaniu, w 1956 roku rozpoczęto jego odbudowę, przywracając mu dawną świetność. Od 1 czerwca 2022 roku skansen funkcjonuje jako samodzielna instytucja kultury, podlegająca samorządowi województwa podlaskiego, co otwiera nowe perspektywy rozwoju. Z niecierpliwością czekamy na zbliżające się 100-lecie istnienia w 2027 roku, które z pewnością będzie hucznie obchodzone.
Skansen w Nowogrodzie to prawdziwy park etnograficzny, który z pietyzmem prezentuje tradycyjne budownictwo Puszczy Zielonej. Co ważne, nie jest to wierne odtworzenie dawnego układu wsi, lecz raczej przemyślana kompozycja, która pozwala podziwiać różnorodność kurpiowskiej architektury. Na powierzchni około 3,5 hektara zgromadzono 34 obiekty architektury drewnianej, a także kilkadziesiąt przykładów małej architektury, takich jak kapliczki, studnie czy ule. Każdy z nich opowiada swoją własną historię, zapraszając do głębszego poznania życia Kurpiów.
Kurpiowska zagroda z duszą: chałupy, które opowiadają historie
Sercem skansenu są autentyczne kurpiowskie chałupy, które przenoszą nas w świat minionych pokoleń. Możemy tu podziwiać m.in. chałupę z Kadzidła, zabytkowy obiekt z Baranowa pochodzący z 1805 roku, czy chałupę z Gawrych z końca XVIII wieku. To, co mnie osobiście najbardziej urzeka, to fakt, że wnętrza tych domów są w pełni wyposażone w tradycyjne meble, sprzęty codziennego użytku i charakterystyczne dla regionu ozdoby, takie jak barwne kurpiowskie wycinanki. Odnosimy wrażenie, jakby mieszkańcy wyszli tylko na chwilę, a ich codzienne życie wciąż tętniło w tych ścianach.
Siła wiatru i wody: imponujący wiatrak-paltrak i stary młyn wodny
Wśród architektonicznych skarbów skansenu wyróżniają się również obiekty związane z dawnym przemysłem. Imponujący wiatrak typu paltrak z Plewek, datowany na 1920 rok, dumnie wznosi się na wzgórzu, przypominając o sile wiatru wykorzystywanej do mielenia zboża. Tuż obok, nad wodą, stoi stary młyn wodny z Dobregolasu, pochodzący z drugiej połowy XIX wieku. Oba te obiekty były niegdyś kluczowe dla funkcjonowania społeczności kurpiowskiej, zapewniając podstawowe produkty i świadcząc o zaradności mieszkańców.
Zapomniane rzemiosła: gdzie kowal kuł żelazo, a z lnu powstawał olej?
Skansen w Nowogrodzie to także miejsce, gdzie możemy podziwiać obiekty związane z zapomnianymi dziś rzemiosłami. Odwiedzając kuźnię z Zalasa z końca XVIII wieku, możemy wyobrazić sobie kowala przy pracy, tworzącego niezbędne narzędzia i przedmioty codziennego użytku. Olejarnia z Witowego Mostu to świadectwo produkcji oleju z lnu, a folusz do sukna z Jurek przypomina o procesie obróbki wełny. To fascynujące, jak wiele produktów powstawało kiedyś ręcznie, z wykorzystaniem prostych, ale sprytnych technologii.
Leśne dziedzictwo Kurpiów: unikalna kolekcja barci i uli kłodowych
Nieodłącznym elementem życia Kurpiów było bartnictwo, a skansen w Nowogrodzie może poszczycić się naprawdę bogatą kolekcją działu bartniczo-pszczelarskiego. Znajdziemy tu unikalne ule kłodowe, zwane potocznie "stojakami", a także odrzynki drzew bartnych. Te eksponaty doskonale ilustrują, jak głęboko bartnictwo wpisywało się w życie mieszkańców Puszczy Zielonej, dostarczając cennego miodu i wosku, a także kształtując ich relację z otaczającą naturą.
Planując wizytę w Skansenie Kurpiowskim, warto zapoznać się z praktycznymi informacjami, które pomogą Państwu zorganizować idealny dzień pełen wrażeń. Poniżej znajdą Państwo wszystko, co niezbędne, aby w pełni cieszyć się urokami tego miejsca.
Aktualne godziny otwarcia: kiedy najlepiej odwiedzić muzeum?
-
Sezon turystyczny (od Niedzieli Palmowej do końca października):
- Poniedziałek-Piątek: 8:00-16:00
- Weekend i Święta: 10:00-18:00
Cennik biletów 2026: ile kosztuje wstęp i czy warto wynająć przewodnika?
| Rodzaj biletu | Cena |
|---|---|
| Bilet normalny | 15 zł |
| Bilet ulgowy | 12 zł |
| Bilet spacerowy (bez zwiedzania wnętrz) | 7 zł |
Dla grup zorganizowanych istnieje możliwość wynajęcia przewodnika, co z pewnością wzbogaci Państwa doświadczenie. Warto wiedzieć, że wnętrza chałup zwiedza się z przewodnikiem, a wejścia odbywają się o pełnych godzinach. Na spokojne zwiedzenie całego terenu i wnętrz obiektów rekomenduję przeznaczyć około 2 godzin. To wystarczający czas, by bez pośpiechu chłonąć atmosferę i poznać historię Kurpiowszczyzny.
Dojazd i parking: jak bez problemu dotrzeć na miejsce?
Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika znajduje się pod adresem: ul. Zamkowa 25, 18-414 Nowogród. Dojazd jest dobrze oznakowany, a dla wygody zwiedzających przygotowano parking. Znajduje się on tuż przy wejściu do skansenu, od ulicy Zamkowej, co zapewnia łatwy i komfortowy dostęp do obiektu.
Skansen w Nowogrodzie to nie tylko statyczne eksponaty, ale także żywe centrum kultury, które regularnie organizuje szereg wydarzeń. Najważniejszym z nich jest Niedziela św. Rocha, odbywająca się co roku w sierpniu. To największa impreza plenerowa w regionie, która przyciąga tłumy. Można wtedy podziwiać pokazy rzemiosła, posłuchać występów zespołów ludowych i skosztować regionalnych potraw. To prawdziwa gratka dla miłośników folkloru i tradycji. Oprócz tego, skansen oferuje wiele innych atrakcji:
- Dni Kultury Kurpiowskiej
- Bitwa Regionów
- Noc Muzeów
- Warsztaty tematyczne (np. pisankarskie, tkackie, wycinankarskie)
Przeczytaj również: Skansen Rzeki Pilicy: Pierwszy taki w Polsce! Militaria, młyn, przewodnik
Skansen dla każdego: atrakcje dla rodzin z dziećmi i nie tylko
Skansen Kurpiowski w Nowogrodzie to miejsce przyjazne dla każdego, niezależnie od wieku. Rodziny z dziećmi znajdą tu wiele atrakcji, które w przystępny sposób przybliżą im kulturę i tradycje kurpiowskie. Skansen prowadzi specjalne lekcje muzealne i warsztaty dla szkół oraz grup edukacyjnych, które są doskonałą okazją do nauki poprzez zabawę. Podczas imprez plenerowych, takich jak Niedziela św. Rocha, organizowane są dodatkowe animacje i konkursy dla najmłodszych, dzięki czemu czas spędzony w skansenie staje się niezapomnianą przygodą. Cały teren jest doskonale przystosowany dla rodzin, oferując przestrzeń do swobodnego odkrywania i odpoczynku.
Wizyta w Skansenie Kurpiowskim w Nowogrodzie to znacznie więcej niż tylko zwiedzanie. To prawdziwa podróż do serca Kurpiowszczyzny, gdzie historia splata się z malowniczym krajobrazem. Położenie na Wzgórzu Ziemowita, u zbiegu majestatycznych rzek Narwi i Pisy, tworzy idealne tło dla niezapomnianych sesji zdjęciowych i chwil relaksu na łonie natury. Autentyczność prezentowanych obiektów, żywa tradycja i kurpiowska gościnność sprawiają, że to miejsce zostaje w pamięci na długo, zachęcając do ponownych odwiedzin i głębszego poznawania tego niezwykłego regionu.
